लण्डन — बकिङघम प्यालेसले राजा चार्ल्सका भाइ एन्ड्रुबाट ‘प्रिन्स’ उपाधि खोस्ने र उनलाई विन्डसरस्थित रोयल लज (Royal Lodge) बाट बाहिरिन निर्देशन दिएको छ । यो निर्णय उनको नाम अमेरिकी अपराधी जेफ्री एप्सटिनसँग जोडिएको विवादले पुनः चर्किएपछि गरिएको हो ।

प्यालेसले बिहीबार राति विज्ञप्ति जारी गर्दै अब उनलाई “एन्ड्रु माउण्टब्याटन विन्डसर” नामले चिनिने जनाएको छ। यसअघि नै उनले ‘ड्यूक अफ यर्क’ सहितका अन्य शाही उपाधिहरू पनि त्यागेका थिए।

एप्सटिन विवादपछि चर्किएको दबाब
भर्जिनिया जिउफ्रे नामकी महिलाले प्रकाशित आत्मकथामा किशोरावस्थामा एन्ड्रुसँग तीनपटक यौन सम्पर्क भएको दाबी गरेकी थिइन्, जसलाई एन्ड्रुले सधैं अस्वीकार गर्दै आएका छन्। जिउफ्रेले यस वर्ष आत्महत्या गरेकी थिइन्। उनको परिवारले “सत्य र साहसले उनले ब्रिटिश राजकुमारलाई झुकाइन्” भन्दै प्रतिक्रिया दिएको छ।

राजाले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ, “आजदेखि एन्ड्रुका सबै उपाधि, सम्मान र शैली औपचारिक रूपमा हटाइएका छन्।” साथै, उनको रोयल लजको लिज पनि रद्द गरिएको छ। अब उनी स्यान्ड्रिङघम इस्टेटमा बसाइँ सर्नेछन्, जसको खर्च राजा चार्ल्सले निजी रूपमा बेहोर्ने जनाइएको छ।

शाही परिवारमा नयाँ अध्याय
एन्ड्रुका दुई छोरीहरू, युजिनी र बिट्रिस, भने ‘प्रिन्सेस’ उपाधि कायम राख्नेछन्। तर, पूर्वपत्नी साराह फर्गुसनले पनि रोयल लज छोड्नुपर्नेछ र अब आफ्नै व्यवस्थापनमा बस्ने बताइएको छ।

राज्यको सल्लाहमा गरिएको यो निर्णयलाई युके सरकारको समर्थन रहेको बताइएको छ। संस्कृतिमन्त्री लिसा न्यान्डीले बीबीसीमा प्रतिक्रिया दिँदै भनिन्, “यो निर्णयले यौन शोषणका पीडितहरूका लागि सशक्त सन्देश दिन्छ।”

रोयल लज र आर्थिक विवाद
एन्ड्रुले २००४ देखि रोयल लजमा बस्दै आएका थिए। उनले क्राउन इस्टेटसँग ७५ वर्षे लिज सम्झौता गरेका थिए। रिपोर्टअनुसार उनले वार्षिक भाडा नतिरी एकैपटक ८ मिलियन पाउन्डभन्दा बढी अग्रिम तिरेका थिए, जसबाट उनले भविष्यका भाडा दायित्वबाट छुट पाएका थिए।

हालै खुलासा भएको अर्को विवरणअनुसार, २००६ मा उनले एप्सटिनलाई आफ्नी छोरी बिट्रिसको जन्मदिन समारोहमा रोयल लजमा निम्त्याएका थिए, जुन एप्सटिनमाथि अमेरिकी अदालतले नाबालिगमाथि यौन दुर्व्यवहारको आरोप लगाएको दुई महिनापछि थियो।

यो घटनापछि शाही परिवारमाथि दबाब बढ्दै गएको छ। बकिङघम प्यालेसले भने यो निर्णयलाई “विवाद अन्त्य गर्ने प्रयास” भनेर व्याख्या गरेको छ — र अब एन्ड्रुलाई “पूर्व राजकुमार” होइन, केवल एन्ड्रु माउण्टब्याटन विन्डसर भनेर चिनिनेछ।