कोलोराडो– विश्व प्रसिद्ध प्रविधि उद्यमी तथा बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूका संस्थापक इलोन मस्क आधिकारिक रूपमा विश्वकै पहिलो ट्रिलियनेर अर्थात् १ ट्रिलियन अमेरिकी डलरभन्दा बढी सम्पत्ति भएका व्यक्ति बनेका छन्। अमेरिकी अन्तरिक्ष प्रविधि कम्पनी स्पेसएक्स (SpaceX) को सेयर पहिलो पटक सार्वजनिक रूपमा कारोबारमा आएपछि मस्कको कुल सम्पत्तिले ऐतिहासिक उचाइ हासिल गरेको हो।

शुक्रवार अमेरिकी प्रविधि केन्द्रित सेयर बजार नास्डाक मा स्पेसएक्स ‘SPCX’ टिकर सिम्बोलअन्तर्गत सूचीकृत भएको थियो। कम्पनीको प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (IPO) प्रतिसेयर १५० अमेरिकी डलरबाट सुरु भएको थियो। कारोबारको पहिलो दिनमै लगानीकर्ताहरूको अत्यधिक उत्साहका कारण सेयर मूल्य १९ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेर १६०.९५ डलरमा बन्द भएको जनाइएको छ।

स्पेसएक्समा इलोन मस्कको करिब ४२ प्रतिशत स्वामित्व रहेको छ। कम्पनीको विशेष ‘डुअल–क्लास’ सेयर संरचनाका कारण भने मतदान अधिकारको ८२ प्रतिशत नियन्त्रण मस्ककै हातमा रहेको छ। शुक्रवारको बजार मूल्यका आधारमा स्पेसएक्समा मात्रै मस्कको हिस्साको मूल्य करिब ८ खर्ब ७० अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको अनुमान गरिएको छ।

टेस्ला र स्पेसएक्सले उचाले सम्पत्ति
इलोन मस्कको सम्पत्तिको मुख्य आधार उनका दुई प्रमुख कम्पनी स्पेसएक्स र टेस्ला हुन्। स्पेसएक्समा रहेको उनको हिस्साको मूल्य ८ खर्ब ६६ अर्ब डलरभन्दा बढी पुगेको छ भने विद्युतीय सवारी निर्माता टेस्ला (Tesla) मा रहेको स्वामित्वको मूल्य करिब २ खर्ब ७८ अर्ब डलर रहेको बताइएको छ।

मस्कसँग टेस्लाका करिब ७१ करोड ७० लाख सेयर रहेको र हाल प्रतिसेयर मूल्य झन्डै ३८८ डलरको हाराहारीमा कारोबार भइरहेको जनाइएको छ। यी दुई कम्पनीमा रहेको स्वामित्व मात्रै गणना गर्दा मस्कको कुल सम्पत्ति १.१४७ ट्रिलियन अमेरिकी डलर अर्थात् करिब ११ खर्ब ४७ अर्ब डलर पुगेको देखिन्छ।

यसमा मस्कका अन्य कम्पनीहरू न्यूरालिङ्क (Neuralink), द बोरिङ कम्पनी (The Boring Company) र एक्सएआई (xAI) मा रहेको लगानी तथा स्वामित्व भने समावेश गरिएको छैन। ती सम्पत्तिसमेत जोड्दा उनको वास्तविक सम्पत्ति अझ बढी हुन सक्ने विश्लेषकहरूको अनुमान छ।

स्टारलिङ्क बन्यो सफलताको प्रमुख आधार
स्पेसएक्सको तीव्र आर्थिक वृद्धिको मुख्य कारण कम्पनीको उपग्रह–आधारित इन्टरनेट सेवा स्टारलिङ्क (Starlink) लाई मानिएको छ। हाल विश्वका विभिन्न देशमा लाखौँ ग्राहकले स्टारलिङ्क सेवा प्रयोग गरिरहेका छन्। दुर्गम क्षेत्रसम्म उच्च गतिको इन्टरनेट पुर्‍याउन सफल भएको यो सेवाले कम्पनीको आम्दानीमा उल्लेखनीय योगदान दिएको छ।

स्टारलिङ्कको विस्तारसँगै स्पेसएक्सले अन्तरिक्ष प्रविधि क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव बढाउँदै गएको छ। कम्पनीले पुनः प्रयोग गर्न सकिने रकेट प्रविधि, व्यावसायिक अन्तरिक्ष यात्रा तथा उपग्रह प्रक्षेपण बजारमा समेत अग्रणी स्थान कायम राखेको छ।

भविष्यका परियोजनामा ठुलो लगानी
यद्यपि स्पेसएक्सले आफ्नो महत्वाकांक्षी स्टारसिप (Starship) परियोजना, मंगल ग्रह अभियानको दीर्घकालीन योजना तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता कम्पनी xAI सँग सम्बन्धित विशाल डेटा सेन्टर निर्माणमा अर्बौँ डलर खर्च गरिरहेको छ। यसका कारण कम्पनीले केही क्षेत्रमा अझै वित्तीय दबाब सामना गरिरहेको बताइन्छ।

तर दीर्घकालीन सम्भावना, मस्कको नेतृत्व र कम्पनीको प्रविधिगत क्षमता प्रति लगानीकर्ताहरूको विश्वास अत्यन्त बलियो देखिएको छ। यही विश्वासका कारण स्पेसएक्सको आईपीओलाई अमेरिकी वित्तीय इतिहासकै महत्वपूर्ण घटनामध्ये एक मानिएको छ।

इतिहासमा नयाँ कीर्तिमान
स्पेसएक्सको सफल सार्वजनिक सूचीकृतसँगै इलोन मस्कले आधुनिक आर्थिक इतिहासमा नयाँ अध्याय लेखेका छन्। विश्वकै धनी व्यक्तिका रूपमा पहिलेदेखि अग्रस्थानमा रहेका मस्क अब पहिलो पटक ट्रिलियन डलर सम्पत्ति पार गर्ने व्यक्तिका रूपमा समेत स्थापित भएका छन्। यस उपलब्धिले अन्तरिक्ष प्रविधि, विद्युतीय सवारी साधन र कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रमा उनको प्रभावलाई थप बलियो बनाएको विश्लेषण गरिएको छ।