काठमाडौँ । युट्युब च्यानल ‘टङ्क दाहाल’ द्वारा हालै सार्वजनिक गरिएको एक भिडियोले २०७० साल सेप्टेम्बर ८ मा युवा पुस्ता (Gen-Z) ले गरेको भ्रष्टाचार विरोधी आन्दोलन र त्यसपछिको हिंसक घटनाक्रमको विस्तृत विश्लेषण प्रस्तुत गरेको छ। “Gen-Z : त्यो दिन के भएको थियो ? दोषी को? घटनाक्रम विश्लेषण सहित …” शीर्षकको यस भिडियोले प्रदर्शनकारी र सुरक्षाकर्मीबिचको भिडन्त र त्यसबाट उत्पन्न भयावह अवस्थाको गहिराइमा पुग्ने प्रयास गरेको छ।

शान्तिपुर्ण प्रदर्शनबाट सुरु:
भिडियोको विश्लेषणअनुसार, सन् १९९७ देखि २०१२ बिच जन्मेका युवा पुस्ताले देशमा संस्थागत भएको भ्रष्टाचारको अन्त्यको मागसहित सेप्टेम्बर ८ मा माइतीघर मण्डलामा शान्तिपुर्ण विरोध प्रदर्शन सुरु गरेको थियो ।

सुरुवाती योजनाअनुसार, प्रदर्शनकारीहरूको समूह बानेश्वरस्थित संसद् भवनतर्फ जाने र केही बेरको विरोधपछि फर्किने सामान्य कार्यक्रम थियो। प्रदर्शनकारीहरूमा तोडफोड, आगजनी वा सत्ता परिवर्तनको कुनै मनसाय थिएन ।

बानेश्वरमा भिडन्त र स्थिति नियन्त्रण बाहिर:
प्रदर्शनकारीहरूको सङ्ख्या बढ्दै गएपछि एभरेस्ट होटेल नजिक प्रहरीले खडा गरेको ब्यारिकेड तोडियो ।

परिस्थिति तब थप उत्तेजित भयो जब ‘ब्ल्याक स्कल फ्ल्याग’ बोकेका बाइकरहरूको समूह प्रदर्शनमा मिसिन आयो, जसपछि प्रहरी र प्रदर्शनकारीबिच दोहोरो झडप सुरु भयो ।

प्रहरीले अश्रुग्याँस र पानीको फोहोरा प्रयोग गर्‍यो भने प्रदर्शनकारीहरूले इँटा र ढुङ्गाले जवाफ दिए, जसबाट बानेश्वर क्षेत्र रण मैदानमा परिणत भयो ।

कर्फ्यु र गोली प्रहार:
काठमाडौँ सिडिओ कार्यालयबाट दिउँसो करिब २:३० बजे कर्फ्युको आदेश जारी गरिए पनि सामाजिक सञ्जालमा लागेको ब्यान र मोबाइल नेटवर्क अवरुद्धका कारण प्रदर्शनकारीहरूले सोको जानकारी पाएनन् ।

भिडियोले आन्दोलनकारीमाथि गोली प्रहार भएको र धेरै व्यक्ति घाइते तथा हताहत भएको उल्लेख गरेको छ। घाइते साथीलाई अस्पताल लैजान रोकेको एम्बुलेन्सभित्र प्रहरी लुकेर बसेको र उल्टै सहयोग माग्ने मानिसहरूमाथि गोली हानेको भयावह दृश्य पनि विश्लेषणमा समावेश छ ।

घटनामा प्रहरीले २,६८२ धातुका गोली र १,८८४ रबरका गोली प्रयोग गरेको रिपोर्ट भिडियोमा प्रस्तुत गरिएको छ ।

संसद् भवनमा तोडफोड र अस्पतालभित्र कारबाही:
अत्यधिक बल प्रयोगपछि आक्रोशित युवाहरू संसद् भवनको बार भत्काएर भित्र पसे, जहाँ थप गोली प्रहार र तोडफोड भयो ।

डा. तोसिमा कार्कीले सिभिल अस्पतालभित्र उपचार गरिरहेका बिरामीहरूलाई समेत प्रहरीले कुटपिट गरेको र अश्रुग्याँस हानेको भन्दै लाइभ भिडियो मार्फत विरोध गरेको भिडियो क्लिपमा देखाइएको छ ।

भिडियोले केही घण्टाभित्रै करिब दुई दर्जन मानिसहरूको गोली हानेर ‘बर्बर हत्या’ भएको दाबी गर्दछ ।

घटनापछिको राजनीति:
राति अबेर गृहमन्त्री रमेश लेखकले राजीनामा दिएको खबर आए पनि [10:49], तत्कालीन प्रधानमन्त्रीले परिस्थितिको गम्भीरता नबुझी राजीनामा दिनुको सट्टा ‘केही भएकै छैन’ भन्दै टारेको विश्लेषण भिडियोमा गरिएको छ ।

यस घटनाको छानबिन गर्न एक समिति गठन गरिएको छ, जसमा भिडियोले अपराधीहरूको पहिचान गरी उचित कारबाही हुने आशा व्यक्त गरेको छ ।